Basgitaar vs gitaar: wat zijn de belangrijkste verschillen?

Snelle vergelijking: onze top 3 aanbevelingen

Wil je direct aan de slag? Hier zijn drie uitstekende instrumenten voor beginners en gevorderden, zowel aan de bas- als de gitaarkant.

De basis: wat is het verschil tussen een basgitaar en een gitaar?

Voordat we dieper ingaan op de details, is het handig om het fundamentele verschil te begrijpen. Een gitaar heeft standaard zes snaren en bespeelt het midden- tot hoge toonbereik. Een basgitaar heeft meestal vier snaren (soms vijf of zes) en speelt in het lage toonbereik. In een band vervult de gitaar vaak de melodische en harmonische rol, terwijl de basgitaar samen met het drumstel de ritmische fundering vormt.

Qua uiterlijk lijken ze op elkaar, maar zodra je ze naast elkaar legt, vallen de verschillen op. Een basgitaar heeft een langere hals (ook wel de mensuur genoemd), dikkere snaren en een groter lichaam. Een standaard gitaar is compacter en lichter. Dit heeft directe gevolgen voor hoe je het instrument bespeelt en welke techniek je nodig hebt.

Aantal snaren en stemming

Een van de meest zichtbare verschillen bij basgitaar vs gitaar is het aantal snaren. Een standaard gitaar heeft zes snaren, gestemd op E-A-D-G-B-E (van laag naar hoog). Een basgitaar heeft vier snaren, gestemd op E-A-D-G. Als je goed kijkt, zie je dat de vier bassnaren dezelfde noten hebben als de vier laagste gitaarsnaren, maar dan een octaaf lager.

Dit betekent dat kennis van het ene instrument gedeeltelijk overdraagbaar is naar het andere. Als je gitaar speelt en overstapt naar basgitaar, herken je de notenposities op de onderste vier snaren. Andersom geldt hetzelfde. Er bestaan ook vijfsnarige bassen (met een extra lage B-snaar) en zessnarige bassen, maar die zijn vooral voor gevorderde spelers.

Een bijzonder instrument in dit opzicht is de Squier Affinity Series Jazz Bass VI. Dit is een zessnarige basgitaar die gestemd wordt als een gitaar, maar dan een octaaf lager. Het overbrugt letterlijk de kloof tussen beide instrumenten en is interessant als je van beide werelden wilt proeven.

Klank en toonbereik

Het verschil in klank is misschien wel het meest opvallende aspect van de basgitaar vs gitaar vergelijking. De basgitaar produceert diepe, ronde tonen die je vaak meer voelt dan hoort. Denk aan die diepe bromtoon die je buik laat trillen bij een concert. De gitaar daarentegen produceert heldere, scherpe tonen die melodieen en akkoorden vormen.

Het toonbereik van een standaard viersnarige basgitaar loopt van de lage E (41 Hz) tot ongeveer de hoge G (392 Hz). Een gitaar bestrijkt een bereik van de lage E (82 Hz, een octaaf hoger dan de bas) tot ruim boven de 1000 Hz. Dit verschil in frequentiebereik is de reden dat beide instrumenten zo goed samenwerken: ze vullen elkaar aan zonder in elkaars vaarwater te zitten.

Elektrisch vs akoestisch

Zowel gitaren als basgitaren bestaan in akoestische en elektrische varianten. Bij gitaren is het onderscheid heel gebruikelijk. Een akoestische gitaar heeft een holle klankkast die het geluid versterkt, terwijl een elektrische gitaar pickups gebruikt om het signaal naar een versterker te sturen. Bij basgitaren kiezen de meeste spelers voor elektrisch, simpelweg omdat de lage frequenties een versterker nodig hebben om goed tot hun recht te komen.

Een mooie akoestische gitaar voor beginners is de Fender CD-60S. Met een massief sparren bovenblad levert deze gitaar een verrassend warm geluid voor de prijs. Je hebt geen versterker nodig en kunt direct spelen, wat het een laagdrempelige keuze maakt.

Zoek je specifiek naar een akoestische gitaar voor beginners? We hebben daar een uitgebreid overzicht van gemaakt.

De rol in een band

Een van de grootste verschillen die je als speler ervaart bij basgitaar vs gitaar is de rol die je vervult in een muzikaal geheel. De gitarist staat vaak in de schijnwerpers met herkenbare riffs, solo’s en akkoordprogressies. Denk aan de openingsriff van “Smoke on the Water” of een bluesy solo. De gitaar is het “gezicht” van veel nummers.

De bassist speelt een heel andere maar minstens zo belangrijke rol. Samen met de drummer vorm je het ritmische en harmonische fundament van de muziek. Zonder bas klinkt een band hol en leeg. De baslijnen bepalen welke akkoorden je hoort, geven het nummer richting en zorgen voor de groove waar mensen op bewegen. Bassisten als Flea (Red Hot Chili Peppers), John Paul Jones (Led Zeppelin) en Victor Wooten hebben laten zien dat het instrument allesbehalve saai is.

Solo of samen?

Wil je vooral solo muziek maken, thuis voor jezelf spelen of singer-songwriter worden? Dan is de gitaar de logische keuze. Je kunt akkoorden slaan, melodieen spelen en jezelf begeleiden bij het zingen. Als je interesse hebt in zang met een instrument, is onze gids over zangles voor beginners een goede aanvulling.

Wil je juist in een band spelen en die onmisbare groove leveren? Dan is de basgitaar jouw instrument. Bassisten zijn altijd gewild in bands, simpelweg omdat er minder mensen basgitaar spelen dan gitaar. Je vindt dus sneller een band om bij aan te sluiten.

Speeltechniek en leercurve

Een veelgestelde vraag is: wat is makkelijker om te leren? Het eerlijke antwoord is genuanceerd. De basgitaar is over het algemeen makkelijker om mee te beginnen. Je speelt meestal losse noten in plaats van akkoorden, en veel populaire baslijnen zijn relatief eenvoudig te leren. Na een paar weken oefenen kun je al meespelen met je favoriete nummers.

De gitaar heeft een steilere leercurve aan het begin. Akkoorden grijpen, met name barreakkoorden, vereist vingerkracht en coordinatie die tijd nodig heeft om te ontwikkelen. Je vingertoppen moeten wennen aan het indrukken van de snaren, wat in het begin pijnlijk kan zijn. Maar zodra je de basis onder de knie hebt, opent zich een enorme wereld aan mogelijkheden.

Belangrijk om te weten: “makkelijker beginnen” betekent niet “makkelijker beheersen”. Op hoog niveau is de basgitaar net zo uitdagend als de gitaar. Technieken als slap bass, tapping en harmonics vergen jarenlange oefening. Het verschil zit vooral in de eerste maanden.

Wil je direct aan de slag met basgitaar? Bekijk dan onze complete beginnersgids voor basgitaar leren spelen.

Fysieke verschillen en speelcomfort

Een praktisch aspect dat vaak over het hoofd wordt gezien bij de keuze basgitaar vs gitaar is het fysieke verschil. Een basgitaar is aanzienlijk groter en zwaarder dan een gitaar. De standaard mensuur (de trillende snaarlengte) van een basgitaar is 86 cm (34 inch), terwijl een gitaar rond de 65 cm (25,5 inch) zit. Dit betekent dat de frets verder uit elkaar liggen op een basgitaar, waardoor je hand meer moet strekken.

Voor mensen met kleinere handen kan dit een uitdaging zijn. Gelukkig bestaan er short-scale bassen met een mensuur van 76 cm (30 inch) die dit verschil verkleinen. Ook maakt het gewicht uit: een gemiddelde basgitaar weegt tussen de 4 en 5 kilo, terwijl een elektrische gitaar rond de 3 tot 3,5 kilo weegt. Bij lange repetities of optredens merk je dat verschil.

De Ibanez Gio GSR200 serie staat bekend om de bijzonder slanke hals, waardoor deze bassen zeer comfortabel spelen, ook voor mensen met kleinere handen. De GSR200 in Celeste Blue is niet alleen een looker, maar biedt ook uitstekend speelcomfort dankzij het lichte gewicht en de dunne hals.

Kosten: wat kost het om te beginnen?

Financieel gezien liggen de instapkosten voor basgitaar en gitaar dicht bij elkaar, al zijn er nuances. Een degelijke beginnersgitaar (akoestisch) is al te krijgen vanaf ongeveer 150 euro, terwijl je voor een fatsoenlijke beginners-basgitaar rond de 200 tot 300 euro kwijt bent.

Het grote verschil zit in de bijkomende kosten. Voor een akoestische gitaar heb je alleen een stemapparaat en een paar plectrums nodig om te starten. Voor een elektrische basgitaar heb je daarnaast een basversterker nodig, een instrumentkabel en eventueel een gitaarstandaard. Een starterversterker kost al gauw 80 tot 150 euro extra. Elektrische gitaristen hebben uiteraard ook een versterker nodig, maar je kunt eenvoudiger beginnen op een akoestische gitaar zonder die extra investering.

Voor wie serieus wil starten met basgitaar, is een compleet overzicht van de beste basgitaren voor beginners een goed startpunt om prijzen en modellen te vergelijken.

Upgraden: van beginner naar gevorderd

Zodra je een tijdje speelt en serieuzer wordt, wil je waarschijnlijk upgraden naar een beter instrument. Bij zowel basgitaar als gitaar is het mid-range segment (500 tot 1000 euro) de sweet spot waar je enorme sprongen maakt in kwaliteit, klank en speelcomfort.

Een klassiek voorbeeld aan de gitaarkant is de Epiphone Les Paul Standard 50s. Dit is de betaalbare versie van de iconische Gibson Les Paul, met dezelfde dikke, warme humbucker-klank die al decennia lang geliefd is bij rock- en bluesmuzikanten. De Washed Cherry Sunburst uitvoering is een absolute eyecatcher.

Wie van een extra vleugje vintage karakter houdt, kan kiezen voor de Epiphone Les Paul Standard ’50s met Bigsby tremolo. De Bigsby vibrato-arm geeft je de mogelijkheid om subtiele pitch-effecten toe te voegen, iets wat je bij klassieke rock en rockabilly veel hoort.

Aan de baskant is de Fender Player II Precision Bass een uitstekende stap omhoog. De Precision Bass (vaak afgekort tot P-Bass) is al sinds 1951 de standaard in de basgitaarwereld. Met de nieuwe Player II serie heeft Fender de ergonomie en elektronica verbeterd terwijl de klassieke P-Bass klank behouden is gebleven.

Hetzelfde model is ook beschikbaar in het tijdloze Black, voor wie de voorkeur geeft aan een klassiekere look.

Muziekstijlen: welk instrument past bij welk genre?

De keuze basgitaar vs gitaar hangt ook samen met de muziek die je wilt spelen. Beide instrumenten komen in vrijwel elk genre voor, maar de nadruk verschilt.

Gitaar schijnt in:

• Rock en metal – powerakkoorden, riffs en solo’s staan centraal
• Blues – expressieve solo’s en akkoordwerk
• Singer-songwriter / folk – begeleiding bij zang met akoestische gitaar
• Klassiek – klassieke gitaar met fingerpicking
• Flamenco – ritmisch en melodisch tegelijk

Basgitaar schijnt in:

• Funk – slap bass technieken (denk aan Bootsy Collins, Flea)
• Jazz – walking bass lines en improvisatie
• Reggae – diepe, prominente baslijnen zijn het hart van het genre
• R&B en soul – groovy baslijnen die het nummer dragen
• Hiphop en electronic – baslijnen vormen de basis van de beat

Natuurlijk speelt de basgitaar ook een cruciale rol in rock, metal en pop, maar dan meer als ondersteunend instrument. In funk, reggae en jazz staat de bas juist heel prominent op de voorgrond.

Stille oefenmogelijkheden

Een praktisch voordeel van de elektrische basgitaar en gitaar: je kunt met een koptelefoon oefenen zonder de buren te storen. Sluit je koptelefoon aan op de versterker en je speelt in stilte. Een akoestische gitaar is altijd hoorbaar, wat niet altijd handig is als je ’s avonds laat wilt oefenen.

Een bijzonder instrument in dit opzicht is de Yamaha SL-G200N Silent Guitar. Dit is een akoestische klassieke gitaar die bijna geen geluid maakt zonder versterking, maar via de ingebouwde pickup een volle, natuurlijke klank levert in je koptelefoon. Ideaal als je de feel van een akoestische gitaar wilt maar de buren niet wilt storen.

Welk instrument past bij jou? Een keuzehulp

Na al deze informatie over basgitaar vs gitaar is het tijd om de keuze concreet te maken. Stel jezelf de volgende vragen:

Kies gitaar als:

• Je solo wilt kunnen spelen en jezelf wilt begeleiden
• Je singer-songwriter ambities hebt
• Je van melodieen, akkoorden en solo’s houdt
• Je een compact, draagbaar instrument wilt
• Je ook akoestisch (zonder versterker) wilt kunnen spelen
• Je graag het “gezicht” van de muziek wilt zijn

Kies basgitaar als:

• Je van groovy, diepe klanken houdt
• Je in een band wilt spelen (bassisten zijn altijd gewild)
• Je van funk, reggae, jazz of soul houdt
• Je liever de fundering legt dan in de spotlight staat
• Je snel je eerste nummers wilt kunnen meespelen
• Je van ritme en timing houdt

Kun je beide leren?

Absoluut. Veel muzikanten spelen zowel gitaar als basgitaar. Paul McCartney, Sting en Noel Gallagher zijn bekende voorbeelden van muzikanten die beide instrumenten beheersen. De vaardigheden zijn deels overdraagbaar: je leert de fretboard, muziektheorie en timing op het ene instrument en neemt die kennis mee naar het andere.

Het advies is wel om met een instrument te beginnen en dat minimaal zes maanden serieus te beoefenen voordat je het andere oppakt. Zo bouw je een stevige basis op (pun intended) en voorkom je dat je van beide een beetje kunt maar geen van beide goed.

Trouwens, als je nog andere instrumenten overweegt: een ukelele is ook een fantastische instapper die veel overeenkomsten heeft met gitaar maar nóg laagdrempeliger is om mee te beginnen.

Veelgestelde vragen

Is basgitaar makkelijker dan gitaar?

De start op basgitaar is over het algemeen makkelijker omdat je met losse noten begint in plaats van akkoorden. Je kunt sneller herkenbare baslijnen spelen. Maar op gevorderd niveau is de basgitaar net zo uitdagend. Technieken als slap, tapping en harmonics vergen veel oefening. Het is dus juister om te zeggen dat de drempel lager is, niet dat het instrument makkelijker is.

Kan een gitarist makkelijk overstappen naar basgitaar?

Ja, de overstap is relatief soepel. De fretboard-logica is hetzelfde en de onderste vier gitaarsnaren hebben dezelfde noten als de bassnaren (een octaaf hoger). Je moet wel wennen aan de langere mensuur, dikkere snaren en een andere speeltechniek. De meeste gitaristen kunnen binnen enkele weken basale baslijnen spelen, maar het duurt langer om echt als een bassist te gaan denken: minder noten, meer groove.

Heb je voor basgitaar altijd een versterker nodig?

Voor elektrische basgitaar wel, ja. Zonder versterker is het geluid nauwelijks hoorbaar, vooral de lage frequenties komen niet tot hun recht. Een alternatief is een koptelefoonversterker of een audio-interface waarmee je via je computer kunt spelen. Er bestaan ook akoestische basgitaren, maar die zijn minder populair en produceren ook met klankkast relatief weinig volume.

Welk instrument is beter voor een kind om mee te beginnen?

Voor jonge kinderen (onder de 10 jaar) is een gitaar meestal praktischer. Er bestaan 1/2 en 3/4 gitaren die speciaal gemaakt zijn voor kleine handen. Basgitaren zijn groter en zwaarder, waardoor ze voor kleine kinderen lastig te hanteren zijn. Vanaf een jaar of 12 is een basgitaar goed te doen, zeker als je kiest voor een short-scale model met een dunnere hals zoals de Ibanez GSR serie.